واژه مد (Fashion) واژه ایی فرانسوی است و در زبان فرانسه به معنی طرز، اسلوب، عادت، شیوه و سلیقه و باب روز آمده است. این واژه پس از جنگ جهانی اول، به دنبال نفوذ تمدن غرب وارد زبان فارسی شد.

فرهنگ دهخدا مد را اینگونه تعریف می‌کند:
«مد لغتی فرانسوی به معنای روش و طریقه موقت است که طبق ذوق و سلیقه اهل زمان، طرز زندگی و لباس پوشیدن و غیره را تنظیم می‌کند. شیوه متداول و باب زمان در شئون زندگی اجتماعی را مد گویند.»

دایرالمعارف تطبیقی علوم اجتماعی، مد را اینگونه تعریف می‌کند:
«مد عبارت است از شیوه‌های نسبتاً زودگذر کنش درآرایش شخصی یا طرز گفتار و بسیاری دیگر از رفتارها. تفاوت مد با رسم در آن است که بر خلاف رسم که دوام و دیرپایی ویژگی آن می‌باشد، مد تازه است و تبعیت از آن بیشتر به خاطر تازگی آن می‌باشد.»

در جامعه شناسی، به رفتار جمعی نوظهور که به قدر رسم اجتماعی تثبیت نشده باشد، مد می‌گویند. پیدایش ظهور و افول مد، با همه سرعت آن معمولاً پنج مرحله زیر را شامل می‌گردد:

۱) آفرینش و ایجاد مد ۲) ارایه و معرفی مد ۳) مردم پسند کردن مد، که این مرحله معمولاً با بمب باران اطلاعاتی و پرسش همه جانبه رسانه‌های جمعی صورت می‌پذیرد ۴)تولید انبوه ۵) پس از آنکه تقاضای جدید به اوج خود رسید، قوس نزولی تقاضا و زوال مد آغاز شد، با پیدایی مد جدید، مد قبلی از دور خارج می‌شود.

با توجه به اهمیت روز افزون مد و تأثیر بسیار زیاد آن بر فرهنگ عمومی جامعه و همچنین اهتمام به عناصر مثبت و منفی مدگرایی، باید به تولید نوگرایی و زایش مداوم فرهنگی آن اندیشید و در عین پاسخگویی به نیازهای بشری در زمینه پویایی، حقیقت جویی، زیباگرایی و کمال طلبی، سلیقه وی را در لباس و آرایش و طرز زندگی با نحوی متقارن با تعلقات فرهنگی و هویتی او بهبود بخشید.

تاریخچه مد

ﺟﺎﻣﭙﯿﺮﻭ ﺭﻭﺳﻠﯽ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻟﻪ‌ﺍﯼ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﺗﺎﺭﯾﺨﭽﻪ ﻟﺒﺎﺱ, ﺗﺎﺭﯾﺦ ﭘﯿﺪﺍﯾﺶ ﻣﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺼﺮ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽ‌ﺩﻫﺪ ﻭ ﻣﯽ‌ﻧﻮﯾﺴﺪ: «ﻣﺼﺮﯾﺎﻥ, ﻣﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﯾﮏ ﻧﻮﻉ ﻣﺪﻝ ﻣﻮ ﯾﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮐﻪ ﻋﺪﻩ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﯿﺮﻭﯼ ﻣﯽ‌ﮐﻨﻨﺪ (ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺪ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ‌ﺭﻭﺩ) ﻧﻤﯽ‌ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺪ ﺭﺍ ﺍﺑﺰﺍﺭﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻗﻠﻤﺪﺍﺩ ﻣﯽ‌ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﻓﻘﯿﺮ ﻭ ﻏﻨﯽ, ﺗﺎﺟﺮ ﻭ ﺭﻋﯿﺖ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﭘﻮﺷﺸﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻦ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ, ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ‌ﺷﺪﻧﺪ.»

ﺭﻭﻣﯿﺎﻥ ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮﺍﻋﻨﻪ ﺑﻪ ﻟﺒﺎﺱ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭﺳﯿﻠﻪ‌ﺍﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻤﺎﯾﺰ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﻣﯽ‌ﻧﮕﺮﯾﺴﺘﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.

ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺎﺩﯼ ﺩﺍﻭﻭﺩﯼ, ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ ﻭ ﻃﺮﺍﺡ, ﺗﺎﺭﯾﺨﭽﻪ ﻣﺪ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺩﻭﺭﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺑﺮﻣﯽ‌ﮔﺮﺩﺩ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺎﻥ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺳﻔﺮﻫﺎﯼ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﻓﺮﻧﮕﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﯾﮋﻩ ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ, ﻣﺪﻫﺎﯼ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﯽ‌ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﮐﻼﻩ ﻓﺮﻧﮕﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺎﺭﺯﯼ ﺍﺯ ﻣﺪﻫﺎﯼ ﻭﺍﺭﺩﺍﺗﯽ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﺖ.

ﺑﺎ ﺳﻠﻄﻪ ﺭﺿﺎﺧﺎﻥ, ﺗﺠﺪﺩ ﻭ ﻣﺪﮔﺮﺍﯾﯽ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎﺩﯼ ﻫﻢ ﺭﺍﻩ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﻣﻐﺎﺯﻩ‌ﻫﺎﯼ ﺧﯿﺎﺑﺎﻥ ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﻭ ﺷﮑﻞ‌ﮔﯿﺮﯼ ﻃﺒﻘﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺑﺤﺚ ﻣﺪ ﺩﺍﻍ‌ﺗﺮ ﺷﺪ. ﻫﯿﭙﯽ‌ﮔﺮﯼ ﺍﻭﻟﯿﻦ ﻣﺪﯼ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺍﺯ ﻏﺮﺏ ﺍﻗﺘﺒﺎﺱ ﮐﺮﺩﻧﺪ.

ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻣﺪ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻏﺮﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺁﻧﭽﻨﺎﻥ ﻗﺪﻣﺘﯽ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﺳﺮﺁﻏﺎﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ ۱۹۶۰ ﺑﺮﻣﯽ‌ﮔﺮﺩﺩ. ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮔﺮﻭﻩ‌ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺷﮑﻞ ﻇﺎﻫﺮﯼ ﻭ ﺍﯾﺪﻩ‌ﻫﺎﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﻣﯽ‌ﺗﻮﺍﻥ ﺑﯿﺘﻞ‌ﻫﺎ, ﻫﯿﭙﯽ‌ﻫﺎ ﻭ ﭘﺎﻧﮏ‌ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺪﺍﻡ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺯ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ, ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺍﯾﺪﻩ‌ﻫﺎ ﻭ ﺍﻓﮑﺎﺭﯼ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﯽ‌ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﻗﻮﺍﻧﯿﻦ ﻣﺤﺪﻭﺩﮐﻨﻨﺪﻩ ﺍﺯ ﺳﺮ ﺭﺍﻫﺸﺎﻥ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺍﯾﻦ ﻃﺮﺯ ﻓﮑﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﯽ‌ﺷﺪ, ﻣﺮﺩﻣﯽ ﮐﻪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﯼ ﻣﯽ‌ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺪﺗﯽ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮐﻨﺎﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ.

ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺪﮔﺮﺍﯾﯽ ﺍﺯ ﺟﻨﺒﻪ‌ﻫﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ, ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﯼ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ‌ﻫﺎﯼ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﯽ ﺑﯿﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻓﺮﺍﺩﯼ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺗﻤﺪﻥ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺑﺎﻻ ﻣﯽ‌ﺩﺍﻧﻨﺪ. ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﻓﺮﺍﺩﯼ ﻧﯿﺰ ﺑﺸﺪﺕ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻣﺨﺎﻟﻔﻨﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﻮﻋﯽ ﺧﻮﺩﺑﺎﺧﺘﮕﯽ ﻭ ﺑﯽ‌ﻫﻮﯾﺘﯽ ﻣﯽ‌ﺩﺍﻧﻨﺪ.

 

مد